හෙළ ගී අඹරේ මහා තාරකාව නිවී යයි: විශාරද නන්දා මාලනියන්ගේ සමුගැනීම

ශ්‍රී ලාංකීය සංගීත ක්ෂේත්‍රයේ අසහාය ගාන්ධර්වයාණන් වූ, හෙළ ගී අඹරේ රන් ස්වරය ලෙස බුහුමන් ලැබූ විශාරද නන්දා මාලනියන් අවුරුදු 82 ක් ආයු වළඳා අද දින එනම් 20.08.2026 දින අභාවප්‍රාප්ත වූවාය. පවුලේ ආරංචි මාර්ග සඳහන් කරන පරිදි ඇය නාවල පිහිටි ඇගේ නිවසේදී මෙසේ අවසන් සුසුම් හෙළා ඇත.

ගමේ සිට කොළඹට ආ සංගීත ගමන

​1943 අගෝස්තු 23 වන දින අලුත්ගම ලෙවන්දූව ප්‍රදේශයේ උපත ලැබූ නන්දා මාලනියන් කුඩා කල සිටම ගායනයට සහජ දක්ෂතාවක් දැක්වූවාය. පසුව ඇය නව යොවුන් වියේදී කොළඹ කොටහේනට පැමිණි අතර, එහිදී කොටහේන ශ්‍රී ගුණානන්ද විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූවාය. එහිදී ඇයට ටී. එන්. මාග්‍රට් පෙරේරා ගුරුමාතාවගේ මගපෙන්වීම හිමි විය.

විද්‍යාලයේ පැවැති කවි තරගයකින් ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පසු, මාග්‍රට් පෙරේරා මහත්මියගේ මැදිහත්වීමෙන් ඇයව එවකට ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාව වෙත කැඳවාගෙන යන ලදී. එහිදී කරුණාරත්න අබේසේකරයන්ගේ සුප්‍රකට “ළමා මණ්ඩපය” වැඩසටහනෙන් “බුදු සාදු” ගීතය ගායනා කරමින් ඇය සිය ප්‍රථම ගුවන්විදුලි ගායන අත්දැකීම ලබාගත්තාය.

ශාස්ත්‍රීය හැදෑරීම සහ “මධුවන්තී” අත්දැකීම

​ප්‍රසිද්ධියට පත් වීමෙන් පසුවද ඇය සිය සංගීත අධ්‍යාපනය නතර කළේ නැත. බී. වික්ටර් පෙරේරා මහතා යටතේ සංගීතය හැදෑරූ ඇය, පසුව හේවුඩ් ආයතනයෙන් වසරක කාලයක් අධ්‍යාපනය ලැබුවාය. 1963 දී ඉන්දියාවේ ලක්නව් හි පිහිටි ප්‍රකට භාත්ඛණ්ඩේ සංගීත විද්‍යාපීඨයට ඇතුළත් වූ ඇය, 1984 වසරේදී නැවතත් එම විශ්වවිද්‍යාලයටම ගොස් සිය සංගීත විශාරද උපාධිය සාර්ථකව ලබාගත්තාය.

නැවත ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි පසු, පණ්ඩිත අමරදේවයන්ගේ සුප්‍රකට “මධුවන්තී” සංගීත වැඩසටහනට එකතු වෙමින් “සන්නාලියනේ” සහ “රන් දහඩිය බිංදු බින්දු” යන අමරණීය ගීත ගායනා කළාය.

අසහාය ගීත එකතු සහ සම්මාන

ඇගේ දීර්ඝ ගායන ජීවිතය තුළ සාර්ථක ගීත එකතු රැසක් නිර්මාණය විය:

ප්‍රකට ගීත එකතු: පෙරදා මහ රෑ, පහන් කන්ද, සත්‍යයේ ගීතය, හේමන්තයේදී, තාරුකා ඇස්, පවන, සින්දු හෝඩිය, කිඳුරියකගේ විලාපය, මධු බඳුන්, තරු, මල්මද බිසව්, සිනමා ගීතාවලෝකන, කිරිමදු වැල්, ලන්ඩනයේදී ගැයූ ගී, යාත්‍රා, හඳහාමි, සංඛ පද්ම, පෙම්බර ලංකා, කුංකුම පොට්ටු, ග්‍රැමෆෝන් ගී, අරලිය ලන්දට, මලට රේණු, නිලඹරේ, සාරි පොඩිත්තක් සහ පිරිත් පැන්. ඇගේ මෙම අසමසම ගායන පෞරුෂය උදෙසා හොඳම ගායිකාවට හිමි සරසවිය සම්මාන 11 ක් සහ ජනාධිපති සම්මාන 8 ක් හිමිකර ගැනීමට ඇය සමත් වූවාය.

ගී පද තේරීම සහ ස්ත්‍රී රූපණය

නන්දා මාලනියන්ගේ ගීතවල ප්‍රධානතම විශේෂත්වය වූයේ මිනිස් ජීවිතයේ යථාර්ථය, සංකීර්ණ ආදරය, මානව සබඳතා සහ හැඟීම් තාත්වික ලෙස නිරූපණය කරන පදමාලා තෝරා ගැනීමයි.

“පිපුණු මලේ රුව”, “සුදු හාමිනේ” සහ “කඩ මණ්ඩියේ” වැනි ගීත මගින් කාන්තාවගේ අභ්‍යන්තර හදවත සහ අත්දැකීම් සමාජයට විවර කරදීමට ඇය දැරූ උත්සාහය මැනවින් පැහැදිලි වේ.

එමෙන්ම, “මන්ද නාව කරන්නේ” වැනි ජනප්‍රිය ගීත මගින් තරුණියකගේ හුදෙකලාව සහ පාලුව, හාස්‍යය මෙන්ම සංවේදී බව මුසු කරමින් ඉදිරිපත් කිරීමට ඇය සමත් වූවාය.

ශ්‍රී ලාංකේය සංගීත වංශයේ සදාතනික මතකයන් ඉතිරි කර සමුගත් විශාරද නන්දා මාලනියන්ගේ අමරණීය ස්වර රටා හෙළ ජන හදවත් තුළ සදාකාලිකවම රැව් පිළිරැව් දෙනු ඇත.

‘පවන’ ප්‍රසංගය සහ විශාරද නන්දා මාලනියන් මුහුණ දුන් සමාජ-දේශපාලන අභියෝග

ශ්‍රී ලාංකේය ගීත ඉතිහාසයේ විප්ලවීයම සහ වඩාත්ම ආන්දෝලනාත්මක සන්ධිස්ථානයක් ලෙස විශාරද නන්දා මාලනියන්ගේ ‘පවන’ ඒකපුද්ගල ගී ප්‍රසංගය හඳුන්වා දිය හැකිය. සාම්ප්‍රදායික ප්‍රේම, විරහ හෝ සෞන්දර්යාත්මක රාමුවෙන් ඔබ්බට යමින්, සමාජ අසාධාරණය සහ දේශපාලන මර්ධනය හමුවේ ගීතය ප්‍රබල අවියක් කරගත් අයුරු එහිදී දැකගත හැකි විය.

‘පවන’ ප්‍රසංගයේ ආරම්භය සහ ස්වභාවය1980 දශකයේ අගභාගයේදී (විශේෂයෙන්ම 1987-1989 භීෂණ යුගයේදී) ආරම්භ වූ ‘පවන’ ප්‍රසංගය සඳහා පද රචනයෙන් ප්‍රවීණ ගී පද රචක ලූෂන් බුලත්සිංහලයන් සහ සංගීත නිර්මාණයෙන් රෝහණ වීරසිංහයන් ප්‍රධාන වශයෙන් දායක වූහ.

දේශපාලන සහ සමාජීය තේමාවන්:

පාලක පන්තියේ දූෂණය, තරුණ මර්ධනය, සමාජ අසමානතාව, යුද්ධයේ අඳුරු සෙවනැලි සහ පීඩිත ජනතාවගේ හඬ මෙම ගීතවල ප්‍රධාන තේමාව විය. ජනප්‍රිය ගීත: “යදමින් බැඳ විලංගු ලා”, “වීර මඩගුමනේ”, “කුරුල්ලන්ට ගී ගයන්න”, “තහනම් කර ඇති මල් වත්තක” වැනි ගීත පවන ප්‍රසංගය හරහා ජනගත විය.

ජනතා ආකර්ෂණය:

රට පුරා ප්‍රදර්ශනය කළ සෑම ප්‍රසංගයක්ම පිරී ඉතිරී ගිය ප්‍රේක්ෂකාගාර හමුවේ පැවැත්වුණු අතර, එය හුදෙක් සංගීත සංදර්ශනයකට වඩා පීඩිත ජනතාවගේ සමාජීය විරෝධතාවක් බවට පත් විය. නන්දා මාලනියන් මුහුණ දුන් ප්‍රධාන අභියෝග‘පවන’ හරහා මතු කළ සෘජු හා නිර්භීත හඬ නිසා ඇගේ සංගීත ජීවිතයට මෙන්ම පෞද්ගලික ජීවිතයටද දැඩි බලපෑම් එල්ල විය:

තහනම් කිරීම් සහ වාරණය:

එදිනෙදා පැවැති රජයේ දැඩි අවධානයට හා කෝපයට මෙම ප්‍රසංගය ලක් විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස රජයේ විද්‍යුත් මාධ්‍ය හරහා ඇගේ ගීත විකාශනය කිරීම තහනම් කෙරුණු අතර ‘පවන’ ප්‍රසංගයද තහනමට ලක් විය.

ජීවිත තර්ජන:

එවකට පැවැති අතිශය භීෂණකාරී වාතාවරණය හමුවේ ඇයට සහ ඇගේ සහායක ශිල්පීන්ට නොයෙකුත් පාර්ශ්වයන්ගෙන් මරණීය තර්ජන එල්ල විය.

ස්වයං පිටුවහල් වීම:

තර්ජන උච්චතම අවස්ථාවට පැමිණීමත් සමඟ ඇගේ ආරක්ෂාව උදෙසා ඇයට තාවකාලිකව ශ්‍රී ලංකාවෙන් නික්ම එංගලන්තය (එක්සත් රාජධානිය) වෙත යාමට සිදු විය.කලාත්මක සහ සමාජීය බලපෑමසමාජීය අභියෝග සහ තර්ජන හමුවේ වුවද නන්දා මාලනියන් සිය කලාත්මක අනන්‍යතාවය හෝ ප්‍රතිපත්තිය පාවා දුන්නේ නැත.ඇය ගීතය යනු හුදෙක් රසවින්දනයට පමණක් නොව, සමාජ පරිවර්තනයක් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිවාසිකම් උදෙසා ජනතාව අවදි කිරීමට භාවිතා කළ හැකි සමාජ සන්නිවේදන මෙවලමක් බව ප්‍රායෝගිකව ඔප්පු කළාය.’පවන’ මගින් ඇති කළ සංගීතමය සහ මතවාදී පිබිදීම, පසුව පැමිණි බොහෝ නව පරපුරේ කලාකරුවන්ට සමාජීය වශයෙන් සංවේදී මාතෘකා කතා කිරීමට මහත් ධෛර්යයක් සැපයීය.‘පවන’ යනු ශ්‍රී ලාංකේය ගීත ඉතිහාසයේ අභීත, විප්ලවීය මෙන්ම කිසිදා අමතක නොවන අමරණීය පරිච්ඡේදයකි.